ගීතය නම් සාහිත්යාංගය නූතන ජන කවිය යැයි හඳුන්වමින් එක් සොඳුරු කතා බහකදී දවසක් දිලීප අබේසේකර ගීතයට අපූරු අර්ථකතනයක් ඉදිරිපත් කළේය. රසවත් ගීතයකින් දනවන දැඟලිල්ල නැළවිල්ල හැගෙන හැම විටකම මට ඒ කියමන සිහිපත් වෙයි. ජන කතාව, ජන කවිය, හදන ඒවා නොව හැදෙන ඒවාය, ලියන ඒවා නොව ලියවෙන ඒවාය, රසයක් ඇති ගීතයක හැටිත් එහෙමය, හොඳින් සිතා බැලූවොතින් ඒවා හැදූ හෝ ලියූ ඒවා නොව හැදුන හා ලියවුණු ඒවාය. කවදටත් පැරණි නොවන, වයස තරාතිරම ද නැතිව එක ලෙස නැළවෙන්නට සැනසෙන්නට හැකි එහෙම ගීත කාලීන ගීත වෙයි. එහෙම රසයක් දනවන කාලීන ගීත දැන් ටික කාලයන සිට අළුතින් නිර්මාණය වීම ඇණ හිට ඇතත් අන්න ඒ ගැන විමසීම මේ සාහිත්යාංගය මතුවටත් දළු ලෑමට පොහොර යෙදීමක් වනු ඇත.
‘මොනවද අම්මේ අකුරු ජාතියක් මල්පෙති වල කවුදෝ ලියලා’ ‘සමන් වැලේ මල් ජයට පිපීලා’ ‘කියන්න සුළගේ ඔබ කොයි සිටදෝ එන්නේ’ හා ‘මේ සිංහල අපගෙ රටයි අප ඉපදෙන මැරෙන රටයි’ වැනි ගීත අද නොහැදෙන්නේ හෝ නොලියවෙන්නේ ඇයි? ‘ආදරයේ රුචිරාණනියේ’ ‘පුන් සඳ එළියයි එන මඳ සුළඟයි’ ‘නීල දෑස පුරා සිහින ලොවෙන් පෙරා’ හා ‘වක්කඩ ළඟ දිය වැටෙන තාලයට තිත්ත පැටව් උඩ පැන නැටුවා’ වැනි ගීත නොලිය වෙන්නේ හෝ නොහැදෙන්නේ ඇයි? රසවින්දනය පහත වැටීම ලූ. පාසල් අධ්යාපනයෙන් සාහිත්ය රස වින්දනයට ඉඩ නැති වීමලු. විවෘත ආර්ථිකයට මේ රට ඇරිය නිසා මෙහෙම වුණාලු. ඔය විදියට හේතු තර්ක ඇති තරම් ඉදිරි පත් වෙයි. එහෙත් ඉහතින් සඳහන් කළ ගීත ලියවුණ හෝ හැදුන යුගයේ තිබුණ කළ එළියනම් අදත් ඇත්තේ ඒ ගීත වලම පමණි. එය දැනෙන දෙයකි. හදවතට ම දැනෙන දෙයකි. එහෙත් අද සිදුවන්නේ කනට ඇහෙන දෙයක් ගැන මොන මොනවා හරි දෙයක් කතා කිරීම හැර හදවතට දැනෙන ඒ දේ මතු කිරීමවත් අගය කිරීමවත් නොවේ.
ඉහතින් සඳහන් කළේ ගීත රචකයින් හතර දෙනකු විසින් ලියන ලද ළමා ගීත හතරක් හා ඊට ඉහළ තලයක ගැයෙන ඔවුන් අතින්ම ලියැවුණු පේ්රමය තේමාව කර ගත් ගීත හතරකි. ඒ ගීත රචකයන් හතර දෙනානම් පිලිවෙලින් ශී්ර චන්ද්රරත්න මානවසිංහ, අරීසෙන් අහුබුදු, කරුණාරත්න අබේසේකර හා මහගම සේකර ය. මේ ගීත රචකයන් හතර දෙනා මෙලෙස උපුටා දක්වන්නට විශේෂ හේතුවක් තියේ. කවදටත් පැරණි නොවන, නැළවෙන්නට සැනසෙන්නට හැකි, අද ලියවෙන හෝ හැදෙන කාලීන ගීතයක් තියේනම් ඒ මේ රචකයන් හතර දෙනා විසින් සකසන ලද සොඳුරු බිමේ වැටුණු සංකල්ප බිජුවක් පැලවීමෙන් හට ගත්තකි. තවත් විදියකින් කියනවානම් ලියවෙන ගීතය හෙවත් නූතන ජන කවිය තහවුරු කර දෙන්නේ මේ රචකයන් හතර දෙනා විසිනි. ගායනයේ ද සංගීතයේ ද ඒ තරමට ම වටිනාකමක් තිබුණත් ඇතැම් විටෙක ගායනයටත් සංගීතයටත් ඒ නැළවිල්ල සැනසිල්ල සොයා යන්නට පොළඹවන්නේ මේ රචනාවල ඇති අපූර්වත්වයයි. ඇත්තට ම ඔවුන් අතින් මේ ගීත ලියවුණේ දෙවියන්ගේ ලෝකයට සමවැදී සිටියදී ලද වරමක් ඇතිව ද? එහෙම කල්පනා කරන්නට අකමැති නම් සොබාදහමට සම වැදී සිටියදී යැයි සිතා ගත්තත් වරදක් නැත.
1957 දී සිය කෝමල රේඛා පොතට හැඳින්වීමක් ලියන ශ්රී චන්ද්රරත්න මානවසිංහ ඒ ගැන සඳහන් කරන්නේ මේ විදියටයි.
‘ළා කහ රෝස පැහැති කම්මුල් වලින් හෙබි සිටිනාමළුවේ දැරියක් මා සමඟ පාසැල් ගමනේදී මිතුරු වූවාය. පාසැලේ සිට එන ඉර මුදුන් වෙලාවේදී මා සමඟ කතා බහට වැටීම ඇගේ සිරිත විය. හුස්ම අල්ලා ළය පුම්බා හොස්ස හකුළුවා ඇස් මහත් කොට කියන කතා ඇසීමට වඩා කියන සැටි බැලීමට මගේ සිත පෙළඹී ගියේ ය. පන්සලේදී පුස්කොල තැනීමේදී ඉවත් කරනු ලැබූ දිග තල ඉරටු ගෙනවිත් ගෙදරට නුදුරු හේනේ ලොකු පේර ගසක් උඩ අලංකාර කූඩුවක් මෙන් මවිසින් තනා තිබුනු පැලට ඈ පැමිණි විට ළා තියඹරා ගෙඩියක් පලා පළුවක් ඇයට දිනිමි. ඒ දෙස බැලූ ඇය මේ ඇට පේලිය ඔයාගෙ දත් වගේයැ’යි කීවාය. සුදුට හුරු ළා කහ පැහැයෙන් යුත් තියඹරා පළුවේ පිට පැත්ත පෙන්නා ‘ඔයාගෙ කම්මුල්වල පාටත් මේ වගේයැ’ යි මම කීවෙමි.’
මානවසිංහයන් ලියූ එහි තවත් තැනක මෙසේ සඳහන් වේ.
‘ගැමි කෙල්ලන් අපූරු පිළිවෙලකට නිකට පදවා හිස හරවා උරය ගස්සා හොස්ස හකුළුවා නුවනග බැලූම් හෙළා උකුළු මුකුළු පා ඔමරි කරන විට එහි ලතාව පැහැර ගෙන ඔමරි විරිතක්’ තනා ගත හැකිය. කොළඹ කොටුවේ ටයිම්ස් මන්දිරයේ තුන්වන මහල් තලයේ කවුළුව ළඟට වී වසන්ත සුළං රැළි වලින් වෙලී ගිය බෝ ගසක නැටෙන කොළ දෙස බලා සිටි මගේ සිත එහි ලතාව සමඟ වෙළී ගියේය. ...........මේ කීයේ මහ බෝ වන්නම ගෙතුනු ආකාරයයි.’
ඉහතින් සඳහන් කළ මොනවද අම්මේ අකුරු ජාතියක්’ ගීය හෙවත් “බුදු මිහිර” ලියවුණු අයුරු ඔහු සඳහන් කරන්නේ මෙසේය.
‘අසන දකින සෑම දෙයක් ගැන ම කෙළවරක් නැති ප්රශ්න විසඳීමට වුවමනා කරන ළමා වියේ ‘චූටි පණ්ඩිතයන්’ අතරට බුදුන් වහන්සේ වැඩමවීමට ගත් පරිශ්රමයක ප්රතිඵලයක් වශයෙන් ‘බුදු මිහිර’ ගීතය ලීවෙමි. කට දොඩවන පොඩිත්තකුගේ බොළඳ කල්පනා හා එයට මවගෙන් ලැබුණු සහාය එක් වීමෙන් මෙහි වේදයිතය නැඟී එයි. කුරුල්ලන්, වන මල් පෙති, වන දෙවඟනන්, පාට වලාකුළු, සිනා ගලන්නාක් මෙන් දරුවකුට පෙනෙන පිළිමයේ මුහුණ හුරතලාගේ බොලඳ හැඟුම් වලට එක් කළ ආකාරයෙන් අසන්නා තුළ පහන් හැඟුම් පහල වෙයි.’
නූතන ජන කවිය තවත් වසර ගනනනාවක් ඉදිරියට තහවුරු කර තබා දැයෙන් සමුගත් අසහාය ගායක එච්. ආර්. ජෝතිපාල ගැන මෙහිදී මගේ මතකයට නැගේ. ඔහු ගයන ගීත වැඩි හරියක් ලියූ කරුණාරත්න අබේසේකර වෙතින් ඔහු ගීත රචනාවක් ඉල්ලන්නේ නැතිලූ. ඔහු ඉල්ලා ඇත්තේ ‘කරු අයියෙ මට හැඟීමක් ලියා දෙන්න’ කියාය. ජන කවියේ මෙන්ම මේ නූතන ජන කවියේ ද පණ අන් දෙයක් නොව අව්යාජත්වය ම බවයි එයිනුත් කියාපාන්නේ. තර්කයෙන් දැනුමෙන් වචන සොයසොයා ලියන අප්රාණික ගී ‘ගේයපද’ ලෙස සිර කර එයට විදග්ධ සළු පිළි පොරවා මේ තමයි ගී ලොවේ ටාජ් මහල කීවාට ඒ දිහා බලා සිටින්නේ කවුරුන්ද? එහි සම්මාදම දැනුම ඇති විදග්ධ පිරිසකගේ වූවාට රසයක් නැති ගීතයක් පණ ගහන්නේ නැත. සිර කළ වැවකට වඩා ගලන ගඟුල නෙත සිත සනසයි. නූතන ජන කවිය හෙවත් හැඟීම් ගලන ගී ගඟුලත් එසේමයි. එහි අසබඩ වන අරණේ, සඳ එළියේ, වලා කුළේ, අනන්තයේ පාවී යන සිතල වෙන මොන දෙයින්ද සැනසෙන්නේ, නිවෙන්නේ? වටහා ගත යුතු තැන ඇත්තේ මෙතැනයි. හැඟීම් ගලන ගී ගඟුලට අළුතින් ගී උල්පත් එකතු නොවෙන හේතුව මේ හිර වීමයි. සාහිත්ය අංශයේ එක් පැත්තක් අල්ලා ගත් විදග්ධ තීන්දුකාරකයන්ගේ අණ විනත් ඊට බලවත් සේ බලපායි.
රසවින්දනයට මං අහුරන්නේ මේ හිර වීමට කැමති තැනකින් එන අණකට අනුව ය. දැනීමට ඉඩ නොදෙන දැනුමට වහල් වුණ අණකට අනුවය. සොබාදහම හා යා නොවී සොබා දහමත් තමන් කියන විදියට සිටිය යුතුයැයි සිතන විදග්ධ කොටුවකින් ලැබෙන අණකට අනුවය. අද පාසල් යන දරුවාගේද රසවින්දනය මොට කරමින් විභාග තරගයක දුවවන්නේ එහෙම සීමාන්තික අණකට අනුවය. එහෙම නැතිව රසවින්දනයේ පිරිහීම සිදුවන්නේ විවෘත ආර්ථිකය මෙහි ගෙන ඒම නිසා හෝ ඊට සමානව දක්වන අනෙක් හේතුවක් නිසා නොවේ. රසවින්දනය මොට වී යන්නේ විවෘත නොවීමේ වරදට ය. සොබා දහම සමඟ විවෘතවන සිතුම් පැතුම් හැගීම් මේ පිළිසඳරට එක් නොකරන බැවිනි. විවෘත ආර්ථිකය ආවේ 1977 දී ය. මානවසිංහයන් මෙය ලියන්නේ 1959 දී ය.
‘විභාගයෙන් සමත් වීමට පමණක් වුවමනා කරන දෙය දැන ගැන්මට මුළු කාලය සීමා කිරීමට ශිෂ්ය ශිෂ්යාවන්ට පුරුදු කර තිබේ.’
දැනුම පසුපසම හඹා යන විභාග තරගයට දරුවන් යොමු වන්නේ විවෘත ආර්ථිකයේ බලපෑම නිසා යැයි කීම වැරදි ය. වරද ඇත්තේ දැනෙන හැඟීමට ඉඩ නොදී දැනුමට පමණක් ඉඩ දී සොබා දහමටත් වඩා උඩින් ඉන්න කල්පනා කිරීම තුළ ය. මේ රටේ අධ්යාපනය එහෙම වැරදි පාරකට වැටුණේ විවෘත ආර්ථිකය ආවාට පසුව නොවේ. හරිනම් විවෘත වූවාට පසුව ලෝකයේ තවත් හොඳ දේ ලබා ගන්නට දරා ගන්නට ශක්තිය වැඩි විය යුතුය. එහෙත් කාලයක් තිස්සේ රස වින්දනයෙන් ඈත්ව සිටි නිසා ද විභාගයට ම ජීවිතය කැප කරමින් කොහේදෝ දෙයක් හඹා යාම නිසා ද දෙවියන්ගේ ලෝකය හා කළ ගනුදෙනු එහෙමත් නැතිනම් සොබා දහම සමඟ පැවත් වූ යාළුකම් බිඳී ගියේ ය.
මානවසිංහයන් තවත් තැනෙක මෙසේ සඳහන් කරයි.
‘වැවෙන් වෙලෙන් රුප්පා වලින් වන පඳුරු අස්සෙන් බඩ වැටි ඔස්සෙන් හේන් වලින් වනමල් වලින් කුරුල්ලන්ගෙන් මා එකතු කර ගත් ළමා සිතිවිලි වල නාඹුල් ගතිය කවදාවත් නොමැකෙයි.’
එසේම ලියවෙන හැදෙන ගීතයක රසයත් කවදාවත් පැරණි නොවෙයි. රසවිඳීම අණ දීමෙන් හදන්නට නොහැක. රසය හිතට දැනෙන විදියකි. මානවසිංහ, අහුබුදු, අබේසේකර හා සේකර මෙය දැන සිය ලිවීම කළ අය වූහ. මානව චින්තනය නැමති මිටියාවතට අති රමණීය සුපිරිසිදු දිය දහරක් දෙන්නට සොබා දහමට වුවමනා කළේය. ඈත කැළේ තැනෙක ගලන දිය කඳුර වෙතින් ඒ දියවර හැරවීමට පිරිසිදු නල මාර්ගයක්ද වුවමනාවිය. නල මාර්ගය මළ කෑ එකක්නම් ඒ හරහා ගලන දිය දහර කොතරම් පිරිසිදු වුවද බලාපොරොත්තු ඉටු නොවෙයි. ඒ නිසා දියවර තරමටම පිරිසිදු නල මාර්ගයකුත් වැඩේට වුවමනා විය. මේ රචකයන් හතර දෙනා එහෙම පිරිසිදු නල මාර්ග හතරකි. ඔවුන් සොබා දහම පැත්තේ සිටිය නිසා ඔවුන් අතින් ලියවුණු ගීත රචනා තව කොතරම් කලක් ගියත් පැරණි නොවන ලෙසින් මානව චින්තනය හා බැඳී ගියේ ය. මමායනය හෝ විදග්ධ දැනුම වෙතින් ඒ නල මාර්ග මළ කන්නට ඉඩ දී නොතිබුණි. සොබා දහම බෙදූ ලෙසම ඒ නල මාර්ග හරහා හරහා එන හැඟීම් ගඟුල මානව චින්තනය නැමති මිටියාවත තෙමා ගෙන ගලා යයි.
මානවසිංහයන් සිය ගීතයට රස ගෙනාවේ එලෙසයි. පැරණි නොවෙන හැම කාලීන ගීතයකම රහස නම් ඒ රසයමයි.
ලක්ෂමන් පියසේන
www.idakada.org
සමනලයා මල් පැණි බොන සතෙක්. එහෙම තමයි අපි කවුරුත් හිතාන ඉන්නේ. ඒත් හැම සමනලයෙක්ම ජීවත් වෙන්නේ මල් පැණි බීලාම නෙවෙයි. ඇතැම් සමනල විශේෂ සිය ආහාරය වශයෙන් ඉදුණ පලතුරුවල යුෂ උරාබොද්දී තවත් අය සත්ව වසුරුවල යුෂත් වෙනත් අය තෙත් පසෙහි ඇති ජලයත් උරා බොමින් ජීවත් වෙනවා.
ඉන්දිකා උපමාලිගේ “සද පහන් රැයේ” සංයුක්ත තැටිය එළිදැක්වීම සහ සජීවී ප්රසංගය මේ මස 18 වනදා එල්ෆින්ස්ටන් රගහලේදී පැවැත්වීමට නියමිතව ඇත.
විශාරද නන්දා මාලනී, අමරසිරි පීරිස්, සමන්ත පෙරේරා සමග ඩබ්ලිව්. ඩී. ආරියසිංහ යුග ගීත ගායනා කරනු ලබයි. මෙහිදී සංයුක්ත තැටිය එළිදැක්වීම මියුසික් බොක්ස් වෙතින්ද මෙහෙයවීම කැලුම් ශ්රීමාල් ගෙන් හා සංගීතය සමන්ත පෙරේරාගෙනි. සමරු දේශනය ශාස්ත්රපති කෝලිත භානු දිසානායකයන් විසින් සහ උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගලයන් විසින්ද පැවැත්වීමට නියමිතය.