හිරිවාත, වේදනා, ඉදිමුම් නසන “කළුදුරු” ප්රතිශක්ති ජනක යි.
ප්රතිශක්තිය දෙන රෝග මැඩලන, ලේ පිරිසිදු කරන, සෙම් රෝග, වාතරෝග, වේදනා හා ඉදිමුම් නසන, කෙස් ගැලවීම නවතා, තට්ටය පෑදීම වළකන, හමේ රෝග සුව කරන, ආහාර රුචිය වඩන, කුසගිනි දල්වන, කාස, ශ්වාස, පාර්ශව ශූල දුරලන, කාය උත්තේජනය ඇති කරන, “කළුදුරු” ඉතා වටිනා ඖෂධයකි.
මෙම කළුදුරු ශාකයේ ද ප්රභේද දෙකකි. මෙයින් ශතපුෂ්ප කුලයට අයත් Cuminum carvi Linn නම් වර්ගය අප දේශීය ආයුර්වේද වෛද්යවරු භාවිතයට නොගනිති. ඖෂධ සඳහා යොදා ගන්නේ. වච්චනාවි කුලයට (Ranuculaceae) අයත්, උද්භිද විද්යා නාමයෙන් Nigella Sativa Linn නමින් හඳුන්වන වර්ගය යි. මෙය රසයෙන් කටුක ය. එමෙන් ම තික්ත ය. ගුණයෙන් ලඝු ය. රූක්ෂ ය. තීක්ෂණ ය. වීර්යයෙන් උෂ්ණ ය. විපාකයෙන් කටුක ය. මේ නිසා වා, සෙම් නසයි.
හිරි වාතයට
මෙරට පැරණි දේශීය ආයුර්වේද වෛද්යවරු මෙහි වාත නාශක ගුණය නිසාම හිරි වාතයට වහා ගුණ දෙන කෂායක් භාවිතා කළ හ. ඒ කෂාය මෙසේ ය. කළුදුරු, සුදුදුරු, අරත්ත අල, රසකිඳ, හාතාවාරිය අල, කටුකරඬු මුල්, අරළු, බුළු, නෙල්ලි මෙය දොළොස් කළඳට කිරාගෙන. වතුර පත 8 පතට සිඳුවා පෙරා, උදේට සව්ඳ ලුණු, සවසට මී පැණි දමා පත බාගය බැගින් කෂාය වඩි 6 ක් 7 ක් බොන්නේ ය. මෙයින් මේදයද කැපෙ යි. හිරි වාතය සුව වෙයි.
කළුදුරු, සුදුදුරු, කැකුණ මල්, මී ඉටි, සීනක්කාරන්, පල්මානික්කම්, සිවංගුරු, සාදිලංගන්, නවසාරන්, ඉඟුරු, ගොරක, සාරණ, සමභාගව ගෙන පස්තෙලෙන් අඹරා, කකාරා රෙදි ගැබෙල්ලක ගා ගෙඩිය පිට එලීමෙන් ගෙඩිය වහා ඉහිරෙයි.
ගෙඩි ඉහිරෙන්නට
ඊට ම කළුදුරු, ඔලිඳ ඇට, මදටිය ඇට, කුඹුරු ඇට, දොඩම් ඇට, ගෙරිපස්, තික්ත අබිං, සිවංගුරු, අරත්ත අල, වදකහ, දොඩම් ඇඹුලෙන් අඹරා, කාකාරා ගෙඩිය පිට ගාන්නේ ය. සුව වේ.
කැළල මැකෙන තෙලක්
පිළිස්සුම් තුවාලෙට තෙලක් : එළබිම්තඹුරු කොළ ඉස්ම බෝතල් 1 යි, පෙති තෝර කොළ ඉස්ම බෝතල් බාගය යි, තලතෙල් බෝතල් බාගය යි, දුන්තෙල් බෝතල් බාගය යි, එක්කර ලිපේ තබා, කළුදුරු, සුදුදුරු, වැල් මී, අරළු මේවා කලං 3 බැගින් ගෙන ඉටි පමණට අඹරා තෙලට යොදා මදගින්නේ දිය හිඳීයන තුරු කකාරා බා නිවා තබාගෙන, තුවාලෙට එළන්නේය. ඉක්මනින් සුව වේ. තුවාල කැලළ නොසිටී. අංග විකල නොවේ.
මැලේරියා උණට
කළුදුරු ඇට, සියුම්ව චූර්ණ කර උක් හකුරු සමග ගැනීමෙන් මැලේරියා උණ දුරු වේ.
ඉදිමුම හා වේදනා ගෙන දෙන අර්ශස් රෝගයේදී කළුදුරු දවාගත් දුම් ගුද මගට ඇල්ලීම ඉතා ගුණදායක පිළියමෙකි.
කළුදුරු අඩංගු ප්රසිද්ධ ක්වාථ අතර, පිප්පල්යාදී ක්වාථය වා, සෙම්, උණ, පිටගැස්ම, සන්නිය, තදබල සෙම් කෝප, නන්දෙඩීම, ලොමු ඩැහැ ගැන්ම, අරුචිය ආදිය සඳහා යොදන මේ ක්වාථයට ඇතුළත් ඖෂධ ද්රව්ය 28 ගෙන සිඳුවා ගත් කෂාය බෙහෙවින් ගුණදායක යැයි කියති.
කළුදුරු අඩංගු යෝගරාජ ගුග්ගුලුවද අප වෛද්යවරුන් අතර ප්රචලිත යෝගයෙකි. විවිධ වාත රෝගවලට රාස්නාදී ක්වාථයෙන් ද, පිත්ත රෝගවලට කාකෝල්යාදී කෂායෙන් ද, සෙම් රෝගවල දී අරග්වාදීකෂායෙන් ද, ප්රමේහයට දාර්වී කෂායෙන් ද, පාණ්ඩුවට ගෝමුත්රයෙන් ද, මේදෝ වෘද්ධියට මී පැණියෙන් ද, කුෂ්ඨාරෝගවලට කොහොඹ පොතු කෂායෙන් ද, මී විෂට පලොල් මුල් කෂායෙන් ද, නේත්රාබාධියන්ට ත්රිපල් කෂායෙන් ද, සියලු උදරාබාධයන්ට සාරණාධී කෂායෙන් ද, මේ යෝගය යොදනු ලැබේ. මේ බඳු තවත් ඖෂධ යෝග රාශියක් තිබේ.
